Keuze van je vliegtuig

Vliegtuig kiezen

Aspirant bouwers die aan hun bouw avontuur willen gaan beginnen, moeten zich eerst goed oriënteren op een bouwtechniek of een vliegtuig type alvorens hun keuze te bepalen. En dat moet een goede keuze zijn. Wanneer een bouwer niet het vliegtuig type kiest dat in alle opzichten goed bij hem past, loopt het projekt zeer waarschijnlijk uit op een dure teleurstelling!

De NVAV kent een aantal vliegtuigbouwers die, vanuit hun enthousiasme en hun rijke ervaring, graag bereid zijn om beginners bij deze keuze te helpen. Zij treden dan in de rol van ambassadeur van de zelfbouw, gespecialiseerd in een bouwtechniek en/of vliegtuig type. Wat deze ambassadeurs zoal kunnen doen:

•    Brede voorlichting geven over de verschillende bouwtechnieken (metaal, kunststof, hout, doek) en de daarvoor vereiste gereedschappen en vaardigheden
•    Op verzoek kennis laten maken met een bepaald vliegtuig type
•    Adviseren inzake dit vliegtuigtype op basis van sterke en zwakke kanten
•    Taxeren of een vliegtuig type past bij de wensen, bouwvaardigheid, faciliteiten en vliegervaring van de aspirant bouwer, zodat het projekt een grotere kans van slagen krijgt
•    Attent maken op soortgelijke projekten in de buurt, al of niet te koop
•    Attent maken op aspirant bouwers met dezelfde belangstelling, voor de optie van een gezamenlijk projekt
•    Introductie tot forums en het sociale netwerk van bouwers van soortgelijke types.
•    Aspirant bouwer een keertje mee laten vliegen op een bepaald vliegtuig type voor de "look en feel

Keuze van je zelfbouw project

Vertaling van "Choosing your homebuilt project" by Ron Wanttaja "http://www.kitplanes.com/features/index.asp?ap=choosinghomebuilt.html"

Vijf M's om je te helpen die belangrijke beslissing te maken.

Een manier om de kosten van een nieuw zelfbouw vliegtuig te verlagen is een ontwerp kiezen dat van tekeningen wordt gebouwd, zoals de Sonerai.

Een van de grootste momenten in het leven van een zelfbouwer is de beslissing welk vliegtuigtype hij gaat bouwen. De eerste vlucht is uiteraard het grootste moment maar het moment wanneer de "dromer" van een idee overgaat naar een "doener"markeert het moment van de beslissing. De consequenties van een slechte beslissing kunnen hartzeer geven. Minimaal zal de bouwer een aardige som geld kwijt zijn. In het slechtste geval kan het iemands leven kosten. In elk geval is het niet een beslissing die lichtvaardig genomen moet worden.

Laten we eens kijken naar de vijf M's van het beslissingsproces: Missie, Maten, Materialen, Money en Motivatie.

Stel, je staat voor je EAA chapter met een stuk krijt in je hand. Je taak is om deze zin te completeren: "Als ik een een zelfbouw vliegtuig had, dan zou ik er mee vliegen...... in de buurt, sightseeing meest op locale vluchten, met wat beperkte cross-countrie's op niet te lange cross-country vluchten met mijn familie, op lange cross-country vluchten, alleen met enige bagage Analyseer je huidige vlieggewoontes.

Huur je een Cessna 150 en vlieg je in de buurt rond? Of heb je een 182 en ga je graag naar afgelegen vliegvelden?

Een vliegtuig bouwen met capaciteiten de je nooit gebruikt is weggegooide tijd en geld. Een paar jaar geleden was ik lid van een club die met een zelfbouw eenzitter met open cockpit vloog, een Fly Baby. Toen de club uit elkaar ging was ik in de markt om hoger op te gaan. Ik wilde een sneller vliegtuig waarmee ik het hele jaar met mijn vrouw en wat bagage kon vliegen. Dat leidde tot de koop van een 50% aandeel in een klassieke Stinson Station Wagon. Maar na anderhalf jaar waren cross-country vluchten nooit voorgekomen. Mijn vrouw vond vliegen niet prettig en het kwam er op neer dat ik 99% van de tijd solo vloog. Ik gebruikte de Stinson voor dezelfde missie als de Fly Baby: alleen voor de lol van het vliegen. Maar nu verstookte ik 10 gph 100LL in plaats van 5 gph autogas en betaalde hogere onderhoudskosten.

Daarom, denk goed na over je missie voordat je een keuze maakt. Hoe groot is je werkplaats. Zorg er voor dat die groot genoeg is voor de zelfbouw vliegtuigen die je op het oog hebt. Sommige hebben een vleugel in een stuk van meer dan 20 ft. Als je garage maar 18 ft breed is, heb je een probleem. Hoe groot ben je zelf? Als je niet comfortabel in een Cessna 150 past, zijn heel wat zelfbouw vliegtuigen te klein. De enige manier om dat uit te vinden is door in het vliegtuig zelf te gaan zitten. Kun je goed bij de besturings - en andere bedieningsorganen?. Is er ruimte om op lange cross-countries wat te gaan verzitten tegen de stijfheid? Kun je op een ontspannen manier rondkijken of moet je bukken om onder de vleugel door te kijken bij het scannen naar ander verkeer?  Vlieg met het type dat je overweegt te kiezen, overtuig jezelf dat je er goed in "past" en stel vast hoe het besturingseigenschappen zijn. Lichte besturing is een genoegen om mee rond te vliegen maar vervelend op lange cross-countries. Verscheidene zelfbouw types vertonen sterke adverse yaw, ontleend aan moderne trainers. Veel moderne vliegers, waaronder ikzelf, hebben daar geen probleem mee. Na jaren besteed te hebben aan het bouwen van je vliegtuig, kijk je er naar uit om er mee te vliegen.

Vermijd teleurstelling achteraf.

Check ruimte en comfort van te voren! De bouwmethodes voor elk type materiaal hebben hun voor- en nadelen; je moet proberen ze te laten corresponderen met je eigen voorkeuren en vaardigheden. Composiet zelfbouw vliegtuigen kunnen hetzij met een mal worden gebouwd (Glasair, Lancair) of zonder mal (Cosy, Vision). Beide hebben soortgelijke bouweisen. De uithardigstijd van epoxies en vinylesters is afhankelijk van de temperatuur. Als je een composiet vliegtuig wilt bouwen moet je werkplaats airconditioned zijn om kwaliteit te waarborgen. Dit maakt het bouwen van een composiet vliegtuig wat meer gedoe. Verder, het fiberglass doek en andere materialen moeten min of meer stofvrij bewaard worden. Al is het mogelijk je vliegtuig in "the South" in een carport te bouwen (is gedaan), is dat niet de beste bouwomgeving. Een manier om deze problemen te omzeilen, is om je vliegtuig binnenshuis te bouwen, zoals in een basement. De epoxies en vinylesters hebben echter een tamelijk sterke geur die tot ver van de werkplaats doordringt. Dit kan enige frictie opleveren met echtgenote of huisgenoten. De lijmen en epoxies gebruikt bij houtbouw hebben soortgelijke temperatuureisen maar de geur is minder omdat men gewoonlijk delen samenlijmt en geen lay-ups maakt. Er is echter veel stof dat problemen kan geven als dat in het huis terecht komt. Hout moet ook correct opgeslagen worden; het houdt niet van extreme temperatuur en vochtigheid. De werkplaatseisen voor aluminium vliegtuigen zijn heel wat minder restrictief. Voor aluminium maakt het niet uit wat de temperatuur is, maar wanneer aluminiumhuidplaten koud op hun plaats worden geklonken kunnen ze wat vervormen wanneer het warm wordt. Verder kan de anti-corrosie behandeling het best bij kamertemperatuur worden gedaan. Maar in het algemeen kun je in ruime temperatuurband aan aluminium vliegtuigen werken. Maar, conventioneel klinken is niet een stille activiteit. Als je in een dicht bevolkte buurt woont en graag laat in de avond werkt, is een RV of Ventura niet de beste keuze. Vliegtuigen als de Murphy Rebel of de Zenair gebruiken treknagels (pop nagels) die heel wat stiller zijn. Constructies van stalen of aluminium buizen zoals de Kitfox zijn weinig veeleisend. Als de romp van gelaste stalen buizen is, geef die een poeder coating, dan kan de romp tegen praktisch alle omgevingsomstandigheden. De meeste van deze vliegtuigen zijn met doek bekleed dat bepaalde temperatuureisen heeft. Maar het bekleden is een eindproces waarvoor de omstandigheden kunnen worden gepland; je hoeft de juiste temperatuur niet voor het gehele bouwproces aan te houden. Factoren na de bouw komen ook aan de orde. Kun je hangarruimte vinden of moet je beauty buiten op een tie-down locatie geparkeerd worden? Composiet en houten vliegtuigen zijn in het algemeen meer gevoelig voor omgevingsomstandigheden. Daarom is het beter een aluminium of een vliegtuig met een buisromp te kiezen als je geen dak boven je vliegtuig kunt verschaffen. Het bedrag aan geld nodig om een zelfbouw vliegtuig te bouwen is omgekeerd evenredig aan de benodigde bouwtijd.

Dit kan worden samengevat tot: kits zijn duur.

Als je krap in je geld zit, kies een ontwerp waarbij je meer van het vliegtuig van tekening kunt bouwen. Dit betekent niet dat je bouw van tekening moet verkiezen boven kits. Als je budget een kit mogelijk maakt, prachtig! Als je een snelbouw versie van de kit kunt betalen, super! Kits hebben een critisch voordeel boven bouw van tekening: met de snellere bouw ben je minder geneigd om ontmoedigd te raken. Dit is belangrijk tijdens de bouw en kits geven een beter zicht op de voortgang. Maar alle kits zijn niet gelijkwaardig. Alleen omdat de kit voldoet aan de 51% regel betekent niet dat in de geleverde kit 49 % van het werk is gedaan! Er is geen reele manier om te evalueren hoeveel werk er actueel voor de bouwer overblijft en veel ervaren bouwers bekijken de bouwtijdschattingen van de fabrikanten geamuseerd en met minachting. Het beste is om met mensen te praten die het type waarin je bent geinteresseerd, actueel hebben gebouwd. Vraag naar hun mening hoeveel extra tijd en geld zij in hun project hebben gepompt. Vraag hen ook hoe de company die het ontwerp verkoopt, hen heeft behandeld. Werden de materialen op tijd geleverd, waren ze van goede kwaliteit en beantwoordde de company vragen op een vlotte en effectieve manier Tenslotte, vergeet niet dat de motor van je zelfbouw vliegtuig, afgezien van de kit zelf, de grootste uitgavenpost zal zijn. Als de motor niet in de kit wordt geleverd, begin tijdig naar een motor te zoeken. Je eigen motivatie is de enige meest belangrijke factor bij het kiezen van een zelfbouw ontwerp.

Evalueer je een vliegtuig op logische wijze of raakte je hals-over-kop verliefd op een beauty uit een brochure?

Eerlijk gezegd, niemand van ons moet een zelfbouw vliegtuig bezitten. In essentie zijn het recreatieve vehikels. Als je gek bent van een bepaald vliegtuig, een reden te meer. Als je het kunt betalen waarom zou je dan niet het vliegtuig te kiezen waarop je bent "gevallen". Maar, realiseer je wel dat het niet alleen het geld is dat je er aan spendeert -- het zal ook jaren van je leven vragen. Ben je klaar voor ontwrichtingen in je dagelijkse gang van zaken die deze belangrijke beslissing teweeg zal brengen? Als je alleen maar een zelfbouw vliegtuig wilt vliegen, koop dan een afgebouwd exemplaar. Begin alleen met zelfbouw als evenveel (of meer) zin hebt in het bouwproces zelf, als in het actueel vliegen met het vliegtuig. De vijf M's Missie, Maten, Materialen, Money en Motivatie zijn in werkelijkheid alleen maar het begin. De grootste M is Mentation (geesteswerkzaamheid): het gebruik van de geest. Met andere woorden, denk na! Je wordt verondersteld om te kijken voordat je springt; realiseer je daarom wat nodig is voordat je gaat vliegen!

Naschrift:

De keuze van het zelfbouw project is belangrijk, heeft talloze consequenties en een lange looptijd. Een vijftal belangrijke factoren wordt in het voorgaande artikel van Ron Wanttaja besproken. Maar de belangrijke factor die veilige operatie met het toekomstige vliegtuig mogelijk moet maken blijft onbesproken. Dat is de vraag of de vliegvaardigheid van de bouwer-vlieger zodanig is dat veilig vliegen verwacht mag worden met het geprefereerde type; dit in het licht van de vliegeigenschappen van dat vliegtuig. Gerealiseerd moet worden dat de vliegeigenschappen (met name overtrek en/of vrille karakteristieken) van de zelfbouwtypes die op de markt zijn, sterk uiteenlopen. Voor een beroepsvlieger met ruime ervaring op allerlei lichte vliegtuigen zal dat geen probleem zijn. Maar een sportvlieger met een paar honderd uur ervaring op gangbare lesvliegtuigen dient zich heel goed bewust te zijn dat het blitse ontwerp waarvoor hij is "gevallen", mogelijkerwijs voor hem niet een veilig te vliegen type is. Indringend overleg over deze materie met deskundigen die binnen de vereniging beschikbaar zijn, is van levensbelang.

 Joop Wagenmakers

Afdrukken E-mail